پژوهشنامه مذاهب کلامی

پژوهشنامه مذاهب کلامی

تأثیر استعمار انگلیس در پیدایش مکتب دیوبند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش پژوه سطح 3 مرکز آموزش عالی حوزوی ائمه اطهار
2 استادیار گروه جریان شناسی فکری فرهنگی جهان ، پژوهشکده بین المللی امام رضا(ع)، جامعه المصطفی العالمیه مشهد ایران
چکیده
چکیده
مدرسه دیوبند یکی از مکاتب مهم اهل سنت است که تاثیر زیادی در جهان اسلام و کشور های اسلامی دارد و از آنجایی که استعمار انگلیس نقش به سزایی در شکل گیری این مکتب داشته، ضروری است که تحقیق جامعی در این باره صورت گیرد، تا نقش انگلیس در پیدایش این مکتب سنجیده شود؛ طبق مطالعات به عمل آمده چنین تحقیق جامعی انجام نشده، بنابراین، این نوشتار در سدد بیان تاثیر انگلیس در پیدایش مکتب دیوبند است چراکه انگلیس برای استعمار و توسعه هر چه بیشتر قلمرو خود، حلیه هایی برای ضربه زدن به مسلمانان از جمله ایجاد تفرقه، ترویج مسیحیت و فرهنگ غرب، توطئه علیه حکام، استفاده از علمای دست نشانده و.... را به کار گرفت که همین امر موجب شورش مسلمانان شد اما از آنجایی که این شورش ها هر بار با شکست مواجه میشد، مسلمانان از مقابله نظامی نا امید و به روش آموزشی و فرهنگی روی آوردند، که نمونه بارز این امر در مدرسه دیوبندیه ظهور یافته است.
کلیدواژه‌ها

1.      قرآن کریم.
2.      امین، احمد (1376). پیشگامان مسلمان تجددگرایی در عصر جدید، ترجمۀ: حسن یوسفی اشکوری، تهران: علمی‌فرهنگی.
3.      بارانی‌پور، حسن (1394). روند استعمارزدایی هند از بریتانیا، بی‌جا، بی‌نا.
4.      بخاری، محمد اکبرشاه (1346). اکابر علمای دیوبند، لاهور: اسلامیات.
5.      پیترز، رادولف (1365). اسلام و استعمار: جهاد در عصر حاضر، ترجمۀ: محمد خرقانی، مشهد: آستان قدس رضوی.
6.      جمشیدی بروجردی، محمدتقی (1379). ملی‌گرایی هندو، تهران: وزارت امور خارجۀ ایران.
7.      الحسن، مشیر (1367). جنبش اسلامی و گرایش‌های قومی در مستعمرۀ هند، ترجمۀ: حسن لاهوتی، مشهد: آستان قدس رضوی.
8.      خامنه‌ای، سید علی (1347). مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان، تهران: آسیا.
9.      خورشید، عبدالسلام؛ راؤ، روشن‌آراء (1993). تاریخ تحریک پاکستان، اسلام آباد، بی‌نا.
10.  رضوی، رسول (1399). علل پیدایش و تطور مذاهب کلامی، قم: رائد، چاپ اول.
11.  رضوی، سید هدایت (1388). «بررسی زمینه‌های ورود انگلیس به شبه‌قارۀ هند»، در: سخن تاریخ، ش6، ص32-48.
12.  شوشتری، میرعبدالطیف (1363). تحفة العالم و ذیل التحفة، به اهتمام: صمد موحد، تهران: طهوری، چاپ اول.
13.  طاووسی مسرور، سعید؛ طرفداری، علی‌محمد (1392). «میراث سیاسی و اجتماعی دارالعلوم دیوبند و نهضت دیوبندیه در شبه‌قارۀ هند»، در: مجموعه مقالات کنگرۀ جهانی جریان‌های افراطی و تکفیری از دیدگاه علمای اسلام، ج6، ص395-413.
14.  طرفداری، منصور (1400). استعمار انگلیس و مسلمانان شبه‌قارۀ هند، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
15.  طرفداری، منصور؛ کاظمی‌پور، محمد (1401). «بررسی و تحلیل مفهوم جهاد در اندیشۀ میرزا غلام احمد قادیانی»، در: مطالعات شبه‌قاره، ش42، ص179-198.
16.  عابدی‌ها، حمید؛ کلاهدوزها، پرستو؛ مجتبایی، سید فتح‌الله (1400). مکاتب احیاگری اسلامی در هند قرن نوزدهم، تهران: دانشگاه مذاهب اسلامی.
17.  الغوری، عبدالماجد (1392). سرسپردۀ استعمار، ترجمۀ: عبدالله امینی‌پور، تهران: راه نیکان.
18.  قادیانی، غلام احمد (2008). روحانی خزائن (گور نمنت انگیزی اور جهاد)، ج17، ربوه: بی‌نا.
19.  کلان فریبایی، محمدرضا (1388). «بررسی و تحلیل مبارزۀ پیوستۀ مسلمانان با استعمار انگلیس در شبه‌قارۀ هند»، در: جریان‌شناسی دینی‌معرفتی در عرصۀ بین‌الملل، ش2، ص220-245.
20.  کوتوفسکی، گ. گ.؛ آنتووا، ک.؛ بونگاردلوین، گ. (1361). تاریخ نوین هند، ترجمۀ: پرویز علوی، تهران: نشر بین‌الملل، چاپ اول.
21.  گاردنر، برایان (1383). کمپانی هند شرقی، ترجمۀ: کامل حلمی و منوچهر هدایتی خوش‌کلام، تهران: پژوهه، چاپ اول.
22.  ماسئیان، اوانس (1372). شورش هندوستان، ترجمۀ: صفاءالدین تبرائیان، تهران: نیلوفر.
23.  محمود، محمود (1367). تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن نوزدهم میلادی، تهران: اقبال.
24.  معصوم‌علی‌شاه، محمد معصوم بن زین‌العابدین (1362). سفرنامۀ نائب‌الصدر شیرازی، تهران: بابک، چاپ اول.
25.  موثقی، احمد (1374). جنبش‌های اسلامی معاصر، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها، چاپ مهر.
26.  مهدی‌زاده، جواد (1357). هند دیگر، تهران: علم.
27.  ناظمیان فرد، علی (1385). «خیزش ۱۸۵۷ در هند: زمینه‌ها و پیامدها»، در: مطالعات و تحقیقات تاریخی، ش13-14، ص103-120.
28.  نهرو، جواهر لعل (1377). نگاهی به تاریخ جهان، ترجمۀ: محمد تفضلی، تهران: امیرکبیر.
29.  هاردی، پی. (1369). مسلمانان هند بریتانیا، ترجمۀ: حسن لاهوتی، مشهد: آستان قدس رضوی.