پژوهشنامه مذاهب کلامی

پژوهشنامه مذاهب کلامی

مسئله فلسطین در گفتمان دینی و سیاسی امارت اسلامی طالبان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش پژوه سطح سه، موسسه آموزش عالی حوزوی ائمه اطهار(ع) مشهد ایران
2 استادیار گروه جریان شناسی فکری فرهنگی جهان ، پژوهشکده بین المللی امام رضا(ع)، جامعه المصطفی العالمیه مشهد ایران
چکیده
بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان پرسش‌های مهمی دربارۀ رویکرد این گروه به مسئلۀ فلسطین ایجاد کرد. این پژوهش با هدف واکاوی کنش سیاسی و گفتمان دینی طالبان در قبال فلسطین، با روش توصیفی‌تحلیلی و با استناد به اسناد رسمی، نشریات داخلی و منابع فقهی حنفی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد موضع طالبان در مسئلۀ فلسطین در سه محور تبیین‌پذیر است: مخالفت قطعی با عادی‌سازی روابط با اسرائیل، حمایت چندوجهی (نمادین، رسانه‌ای و مالی) از مقاومت فلسطین، و ارتباط محدود و محتاطانه با حماس. این رویکرد در مفاهیم بنیادین گفتمان دینی طالبان، یعنی «جهاد دفاعی»، «کفر به طاغوت» و «ولاء و براء»، ریشه دارد. اهمیت این یافته‌ها در آن است که نشان می‌دهد موضع طالبان نه واکنشی تاکتیکی، بلکه برآمده از انسجام ایدئولوژیک و تجربۀ مشترک ضداستعماری است. این گروه ضمن اولویت‌دهی به منافع ملی، با بهره‌گیری از مبانی فقه حنفی که جهاد در فلسطین را در هنگام اشغال، فرض عینی می‌داند، گفتمان مقاومت را تقویت، و مرزبندی خود با جریان‌های سازشکار در جهان اسلام را تثبیت می‌کند.
کلیدواژه‌ها

1.      قرآن کریم.
2.      آلوسی، محمود بن عبدالله (1999). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
3.      «آوازخوانی طالبان برای حمایت از فلسطین با شعر حملۀ انتحاری علیه اسرائیل»، در: https://www.khabaronline.ir/ivid/1824816/
4.      ابن الهمام، محمد بن عبد الواحد (1389). فتح القدیر علی الهدایة، بیروت: دار الفکر.
5.      ابن عابدین، محمد أمین (1407). رد المحتار علی الدر المختار: حاشیة ابن عابدین، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
6.      ابی داوود سجستانی، سلیمان بن اشعث (1392). سنن ابی داوود، صیدا، بیروت: المکتبة العصریة.
7.      انصاری، بشیر احمد (2006). ما کیستم و اینجا کجاست؟، بی‌جا: میوند.
8.      أوزجندی فخر الدین، نظام حسن بن منصور (1310). الفتاوی العالمگیریة (الفتاوی الهندیة)، بیروت: دار الفکر.
9.      بخاری، محمد بن اسماعیل (1311). صحیح البخاری، بولاق: السلطانیة بالمطبعة الکبری الأمیریة.
10.  «تحلیل رویکرد طالبان در قبال مسئلۀ فلسطین»، در: https://porananews.com/10972/
11.  «تحلیل گفتمان طالبان و مسئلۀ فلسطین»، در: https://www.iess.ir/fa/translate/3917/
12.  حبیبی سمنگانی، انعام‌الله (1399). امارت اسلامی به ما چه داده است؟ کابل: بخش تألیف و ترجمۀ کمیسیون امور فرهنگی امارت اسلامی افغانستان.
13.  حداد عادل، غلام‌علی (1375). دانش‌نامۀ جهان اسلام، تهران: بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی.
14.  حقانی، عبدالحکیم (1401). امارت اسلامی افغانستان، هالند افغانستان: شاهمامه.
15.  خسرو الحنفی، المنلا (بی‌تا). درر الأحکام، شرح غرر الأحکام، قاهره: دار إحیاء الکتب العربیة.
16.  خسروشاهی، هادی (1385). حرکت اسلامی فلسطین از آغاز تا انتفاضه، تهران: اطلاعات.
17.  «رسالة تهنئة من سماحة أمیر المؤمنین»، در: مجلة الصمود، https://B2n.ir/ug8057
18.  رحمن، طالب (1998). الدیوبندیة: تعریفها، عقائدها، الریاض: دار الصمیعی.
19.  زیلعی، محمد بن أحمد (1418). نصب الرایة لأحادیث الهدایة، بیروت: مؤسسة الریان للطباعة والنشر.
20.  سرخسی، محمد بن أحمد (2001). المبسوط، بیروت: دار الکتب العلمیة.
21.  شیخی‌زاده، عبد الرحمن (1328). مجمع الأنهر فی شرح ملتقی الأبحر، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
22.  صفحۀ رسمی ملا برادر در ایکس، در: https://B2n.ir/ds3309
23.  «طالبان در غور یک مدرسه را به نام یحیی سنوار نام‌گذاری کرد»، در: https://B2n.ir/wq1341
24.  عابدی، محمود (1977). صفد فی التاریخ، عمان: جمعیة عمال المطابع.
25.  عبد الواحد، صالح طه (1428). سبل السلام من صحیح سیرة خیر الأنام علیه الصلاة والسلام، ، تصحیح: مشهور حسن سلمان، عمان: مکتبة الغرباء.
26.  عثمانی، محمد تقی؛ أمینی، نور عالم خلیل؛ حکیم، محمد طیب (1430). الإسلام، علماء دیوبند، دیوبند: هند.
27.  قرضاوی، یوسف (2001). القدس قضیة کل مسلم، بیروت: مؤسسة الرسالة.
28.  «گفت‌وگوی تلفنی هنیئه با رئیس دفتر سیاسی طالبان»، در: https://B2n.ir/jj7751
29.  ماهی‌گیر، علی (1404). «بررسی احادیث آخرالزمانی فلسطین از نگاه اهل سنت»، در: امت و تمدن، ش1، ص8-25.
30.  «مواضع طالبان دربارۀ فلسطین»، در: https://fa.shafaqna.com/news/1374774/
31.  مجموعۀ نویسندگان، مجلۀ الصمود، کابل: امارت اسلامی طالبان.
32.  مجموعۀ نویسندگان، مجلۀ حقیقت، کابل: امارت اسلامی طالبان.
33.  نعمانی، محمد بن ابراهیم (1397). الغیبة، تهران: صدوق، چاپ اول.
34.   Afghanistan Analysts Network (AAN). (2024). “Birds of a Feather in Ideology: What is the Relationship between the Islamic Emirate and Hamas?” Retrieved from: https://B2n.ir/nh1451
35.   Aggarwal, N. K. (2016). The Taliban's Virtual Emirate: The Culture and Psychology of an Online Militant Community, Columbia: Columbia University Press.
36.   Brahimi, A. (2010). “The Taliban’s Evolving Ideology”, Working Paper WP02/2010, LSE Global Governance
37.   Observer Research Foundation (ORF) (2024). “How the Taliban is Navigating the War in Gaza”, Retrieved from: https://B2n.ir/jf6943
38.   Schanzer, J. (2009). “The Talibanization of Gaza: A Liability for the Muslim Brotherhood”, Washington: Hudson Institute.
39.   Zaland, F. M. (2024). “The Religious and Ideological Foundation of the Taliban Movement and Its Main Principles”, Adam Alemi Journal, 4: 143–151.