1
دانشپژوه سطح سه، رشته تخصصی کلام اسلامی با گرایش سلفی پژوهی، مشهد، ایران
2
استاذ لمعهد الدراسات المقارنة للمذاهب الإسلامیة. (المشرف علی تدوین المقالة).
3
مرکز مطالعات تطبیقی مذاهب
چکیده
اولین و مهمترین قسم در اندیشۀ توحیدی، توحید در ذات است. در این جستار، یکی از ادعاهای وهابیت، یعنی مبرابودن مشرکان از شرک ذاتی، بررسی و نقد شده است. وهابیت معتقدند مشرکان فقط در توحید عبادی انحراف دارند، اما در سایر اقسام آن، بهخصوص توحید ذاتی، مشرکی وجود نداشته است. با استفاده از روش توصیفیتحلیلی و بهرهگیری از مطالب تاریخی و اقوال مفسران اهل سنت نشان دادیم که این ادعا صحیح نیست و به دلیل ابتلای گروهی از مشرکان به شرک ذاتی نقض شده است. بهعلاوه، در طوایفی از کفار اعتقاد به یکسانپنداری خداوند متعال با بتها وجود داشته است. گروهی دیگر نیز به فرزندپنداری، محدودیت قدرت خداوند و به دنبال آن سلب کمال از ذات اقدس الاهی باور داشتهاند. باور به ثنویت و تثلیث هم از دیگر مصادیق منافی با توحید ذاتی است. بنابراین، ادعای وهابیت راجع به موحدبودن تمام مشرکان در توحید ذاتی مخدوش خواهد بود.
