پژوهشنامه مذاهب کلامی

پژوهشنامه مذاهب کلامی

بررسی جایگاه «نیت و قصد» در تحقق شرک الوهی از دیدگاه وهابیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 ایران، مشهد،چهارراه شهدا خیابان آیت الله بهجت، آیت الله بهجت 9/1 کوچه بینادل بینادل 1 انتهای کوچه پلاک 7،مرکز مطالعات تطبیقی مذاهب اسلامی
2 دکتری رشته وهابیت شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.
چکیده
تمام مسلمانان جهان معتقدند عبادت مخصوص خداست و اگر برای غیر او به جا آورده شود شرک الوهی است. اما در چگونگی تحقق شرک الوهی اختلاف است. وهابیان با یکسان‌انگاری میان تعریفِ لغوی و اصطلاحی «عبادت»، آن را به صورت بسیط، این‌گونه تعریف کرده‌اند: عبادت یعنی «خضوع و خشوع همراه با حب» یا «نهایت خضوع و خشوع». سپس با تمسک به این اعتقاد، اعمالی مانند سجده، رکوع، طواف و ... را به طور مطلق عبادت دانسته‌اند و هر مسلمانی، با هر قصد و عقیده‌ای، هر یک از این مصادیق عبادت را برای غیرالله به جا آورد، مشرک دانسته و از دایره اسلام خارج کرده‌اند. در مقابل، علمای جهان اسلام در تعریف «عبادت»، آن را حقیقتی مرکب دانسته‌اند و علاوه بر خضوع و خشوع ظاهری و باطنی، قید مهم دیگری، یعنی اعتقاد به ربوبیت و الوهیت معبود، را لحاظ کرده و آن را مقوم و رکن اساسی پنداشته‌اند. آن‌ها «قصد و نیت» شخص عبادت‌کننده را سبب تمایز میان عبادی بودن یا نبودن این‌گونه اعمال دانسته‌اند و اموری مانند «سجده لغیرالله» را بر این اساس به سجده عبادی و غیرعبادی تقسیم کرده‌اند. در مجموع، باید گفت تحقق شرک الوهی از نگاه آن‌ها دایرمدار نقض عقیده است و صرف انجام‌دادن عملی که ظاهر عبادی دارد ناقض عقیده نیست، بلکه عمل به همراه قصد و نیت است.
کلیدواژه‌ها