Analysis of the foundations of political legitimacy in the theories of the Islamic Emirate and the Wilayate Faghih

Document Type : Original Article

Author
Mojtaba Mahdavi Arfa
0
Abstract
The theories of "Wilayat-e-Faqih" and "Islamic Emirate of the Taliban" present two different models of Islamic governance in the contemporary era. Although they have some commonalities in their declared goal, namely the realization of Sharia and the negation of secularism, they have fundamental differences in their epistemological foundations, political structures, and approach to man and society. The present article, with a descriptive-analytical approach and using reliable religious, jurisprudential, and theological sources, seeks to make a comparative comparison of these two theories on four main axes: aspects of commonality, aspects of difference, causes of commonality and difference, and sources of difference. The research findings show that although both theories are embedded in the discourse of religious sovereignty and present similar patterns of resistance in the face of Western civilization, the theory of Velayat-e-Faqih is based on ijtihadist rationality, divine legitimacy, institutionalism, and public participation in governance, while the Taliban Islamic Emirate is based on traditional Sunni jurisprudence, allegiance legitimacy, a traditional authoritarian approach, and the elimination of public participation in the construction of power. Therefore, these two theories move along two completely different paths not only in political structure, but also in worldview, philosophy of government, and civilizational perspective. Analyzing these differences can provide a deeper understanding of contemporary Islamic movements and organize the strategies of interaction of the Islamic Republic of Iran with Sunni movements more realistically and accurately.
1.      قرآن کریم.
2.      آیتی، عبدالقیوم (1399). «واکاوی و تحلیل ساختار نظام سیاسی گروه طالبان»، در: زبان و فرهنگ ملل، س3، ش1، ص289-315.
3.      ابن‌خلدون، عبدالرحمن (بی‌تا). مقدمه، ترجمهٔ: محمد پروین گنابادی، تهران: علمی‌فرهنگی.
4.      ابن فارس، احمد (بی‌تا). معجم مقاییس اللغة، بیروت: دار الفکر.
5.      ابن منظور، محمد بن مکرم (1414). لسان العرب، بیروت: دار صادر.
6.      انصاری، مرتضی (1415). کتاب القضاء والشهادات، کنگرۀ جهانی بزرگ‌داشت شیخ اعظم مرتضی انصاری.
7.      باقری، اسماعیل (1402). «نگاهی به ساختار حکومتی طالبان کنونی»، در: مطالعات راهبردی جهان اسلام، ش95، ص103-134.
8.      بلاذری، احمد بن یحیی (1402). فتوح البلدان، بیروت: دار الفکر.
9.      بن بیه، عبدالله (2015). فقه الدولة فی الإسلام، قطر: مرکز سیاست و قانون اسلامی.
10.  جمشیدی مهر، پرویز؛ بهرامی، حمزه‌علی (1402). «مقایسۀ تحلیلی اندیشۀ سیاسی شیعه و سلفی با تمرکز بر مدل ولایت فقیه و مدل امارت اسلامی طالبان»، در: اندیشۀ سیاسی در اسلام، ش35، ص33-62.
11.  جوادی آملی، عبدالله (1382). ولایت فقیه، ولایت فقاهت و عدالت، قم: اسراء.
12.  حاج‌حسینیان، مسعود (1401). «مشروعیت حکومت اسلامی از منظر تشیع و اهل سنت»، در: فقه و تاریخ تمدن، س8، ش4، ص45-58.
13.  حائری، سید کاظم (1414). ولایة الأمر فی عصر الغیبة، قم: مجمع فکر اسلامی.
14.  حسینی تهرانی، سید محمدحسین (1414). ولایت فقیه در حکومت اسلام، مشهد: علامه طباطبایی.
15.  حسینی زبیدی، مرتضی (1414). تاج العروس، بیروت: دار الهدایة.
16.  حقانی، عبد الحکیم (1401). الامارة الاسلامیة و نظامها، قندهار: دار العلوم الشرعیة.
17.  حلّی، ابن ادریس (1410). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
18.  حلّی، حسن بن یوسف (1410). المختلف الشیعة فی احکام الشریعة، قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
19.  حلّی، نجم‌الدین (1417). شرایع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام، قم: اسماعیلیان.
20.  خمینی، سید روح‌الله (1348). ولایت فقیه، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
21.  خمینی، سید روح‌الله (1379/1421). کتاب البیع، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
22.  داودی، مائده؛ برزگر، کیهان؛ کیانی، داود (1402). «قدرت‌یابی طالبان و رویکرد جمهوری اسلامی ایران»، در: مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام، ش16، ص139-161.
23.  دهخدا، علی‌اکبر (بی‌تا). لغت‌نامۀ دهخدا، تهران: دانشگاه تهران.
24.  راغب اصفهانی، حسین بن محمد (بی‌تا). مفردات الفاظ القرآن، قم: دارالعلم.
25.  رضا، محمد رشید (1374). تفسیر المنار، بیروت: دار المعرفة.
26.  رها، محمود (بی‌تا). بازگشت به تاریکی، کابل: مرکز مطالعات راهبردی.
27.  زحیلی، وهبه (بی‌تا). الفقه الاسلامی و أدلته، دمشق: دار الفکر.
28.  زهری، خالد (1391). «بررسی تطبیقی خلافت در فقه سیاسی اهل سنت با نظریۀ ولایت فقیه از نگاه شیعه»، در: مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)، ش27، ص34-56.
29.  ساوه درودی، مصطفی (1400). «ظهور مجدد طالبان و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران: تهدید یا فرصت»، در: مطالعات دولت‌پژوهی در جمهوری اسلامی ایران، س7، ش3، ص145-170.
30.  سبحانی، جعفر (1385). ولایت تکوینی و تشریعی از دیدگاه علم و فلسفه، قم: مؤسسۀ امام صادق (ع).
31.  سرافراز، رضا (1397). جنبش طالبان از ظهور تا افول، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
32.  شفیعی سروستانی، اسماعیل؛ بطحایی، سید یحیی؛ اسماعیلی، بشیر (1403). «بررسی گفتمان طالبان در امارت اسلامی افغانستان و پیامدهای آن برای حکمرانی در ایران»، در: رهیافت انقلاب اسلامی، ش67، ص325-348.
33.  شیرازی، سید محمد (بی‌تا). نقش مدیریت در پیشرفت ملت‌ها، بیروت: دار الهادی.
34.  قاضی عبد الجبار، عبد الجبار بن احمد (1958). المغنی فی أبواب التوحید والعدل، قاهره: دار الفکر العربی.
35.  قرشی، علی‌اکبر (بی‌تا). قاموس قرآن، قم: دار الکتب الإسلامیة.
36.  قرضاوی، یوسف (2005). من فقه الدولة فی الإسلام، قاهره: دار الشروق.
37.  قمی، میرزا ابوالقاسم (بی‌تا). قوانین الاصول، قم: آل البیت (ع).
38.  کلانتری، ابراهیم؛ آل‌نبی، سید محسن (1397). «بررسی تطبیقی نظریۀ ولایت فقیه از نگاه شیعه و اهل سنت»، در: پژوهش‌های انقلاب اسلامی، دوره 7، ش3 (26)، ص143-166.
39.  ماوردی، علی بن محمد (1406). الاحکام السلطانیة، بیروت: دار الفکر.
40.  مسجدجامعی، سید محمد (1401). افغانستان و طالبان جدید، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
41.  مصباح یزدی، محمدتقی (1388). نگاهی گذرا به ولایت فقیه، قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
42.  مصباح یزدی، محمدتقی (بی‌تا). نظریۀ سیاسی اسلام، قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
43.  مطهری، مرتضی (1370). نهضت‌های اسلامی در صدسالۀ اخیر، تهران: صدرا.
44.  مفید، محمد بن محمد (1372). المقنعة، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
45.  نجفی، محمدحسن (1404). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
46.  نراقی، احمد (1417). عوائد الایام، قم: دار الاحیاء.
47.  همتی، حسین (1403). «سیر تحولات طالبان: بررسی تطبیقی رویکرد طالبان از 1994 تا 2021»، در: دانش‌نامۀ علوم سیاسی، س5، ش14، ص2-33.
48.  صادقی، هادی. (1382 ه.ش). درآمدی بر کلام جدید. تهران: انتشارات کتاب طه.
49.  زمخشری، محمود بن عمر. (1399ه.ق). اساس البلاغه. بیروت لبنان: انتشارات دار صادر.
50.  جمعى از پژوهشگران، زیـر نظـر سیدمحمود هاشمى‌شاهرودى، موسوعـة الفقه الإسلامی طبقاً لمذهب أهل‌البیت ع‌، قم، مؤسسۀ دایرة‌المعارف فقـه اسلامى، 1423ق.‌
51.  ابوالصلاح حلبی، 1403،الکافی فی الفقه،کتابخانه امیرالمومنین اصفهان.
52.  حلّی، نجم‌الدین (1409). شرایع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام، قم: اسماعیلیان.
53.  عاملی، علی بن حسین(محقق‌کرکی)، رسائل المحقق الکرکی، قم، بی‌نا، 1409ق.
54.  ابن تیمیه،1406 ، منهاج السنة النبویة فی نقض کلام الشیعة والقدریة، دارالکتب العلمیة – بیروت.
55.  غزالی، 1405، احیاء العلوم، داراحیاءالتراث العربی،بیروت.
56.  اشعری، 1411،مقالات الاسلامیین،المکتبه العصریه،بیروت.
57.  ابن‌حجر، بی‌تا، فتح الباری بشرح صحیح البخاری،چاپ دارالسلام.
58.  خمینی، ولایت فقیه، موسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی، 1377.
59.  طباطبایی،محمد حسین، 1417ق،دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،الطبعه الخامسه.
60.  فخر رازی، 1041،تفسیر کبیر،بیروت،دارالکتب العلمیه.
61.  ماتریدی، 1417،التوحید،دارالکتب العلمیه بیروت.
62.  حسن الترابی، ۱۹۹۰، الشوری و الدیمقراطیه،بیروت
قرشی، سیدعلی‌اکبـر، قاموس قرآن، تهران ، دارالکتب الاسلامیه، 1371