Assessing the Restriction of Prophetic Call to Tawḥīd al-Ulūhiyyah: An Examination of Muḥammad ibn ‘Abd al-Wahhāb’s Viewpoint

Document Type : Original Article

Authors
ali haji shamsaei 1
Mohsen Afzal Abadi 2
1 Iran, Mashhad, Center f* Fourth-level Researcher (Sath 4) in the field of Comparative Theology among Islamic Denominations, Institute of Higher Education in Hawzah Studies of the A'immah al-At'har (A.S.), Holy Mashhad, Iran or Comparative Studies of Islamic Religions
2 .
Abstract
The call of the divine prophets and the subject of their message are among the important issues in Islam that have long been the focus of discourse among Islamic scholars. Muḥammad ibn ‘Abd al-Wahhāb, by emphasizing the issue of tawḥīd al-‘ibādah (oneness of worship), restricted the subject of the prophetic call to tawḥīd al-ulūhiyyah (oneness of divinity). Relying on certain Quranic verses, such as verse 36 of Surah an-Nahl, he considers the primary problem of the prophets' communities to be merely the worship of other than Allāh and regards the purpose of sending prophets and divine scriptures as the elimination of shirk (polytheism). Accordingly, he bases the criterion of being a monotheist or a polytheist solely on tawḥīd in worship. With an un-Quranic outlook and by accusing others of legislating besides Allāh (tashrī‘ min dūn Allāh), he deems Muslims to be polytheists, while considering the polytheists of the prophets' era as monotheists in tawḥīd al-rubūbiyyah (oneness of lordship).
This research, using a descriptive-analytical method, examines and critiques this viewpoint, demonstrating that this belief contradicts the Quranic verses, opposes the Prophetic tradition (Sunnah), and contradicts the statements of Islamic thinkers who have established various types of tawḥīd in the call of the prophets. These include the call to tawḥīd al-dhātī (oneness of essence), the call to tawḥīd al-rubūbiyyah, the call to the legislative lordship of Almighty God, and the call to establishing social order and justice. Furthermore, the polytheists during the prophets' era ascribed acts of lordship to their idols and, in addition to the polytheism of worship (shirk al-‘ibādah), also held polytheistic beliefs regarding lordship (shirk al-rubūbiyyah) and essence (shirk al-dhātī). Therefore, the monotheistic call of the prophets was not only to negate divinity (ulūhiyyah) for other than Allāh, but also to negate divine and lordly attributes from anything other than Allāh.
Keywords
Worship (&‌lsquo
Ibādah), Tawḥīd al-Ulūhiyyah (Oneness of Divinity), Divine Prophets, Tawḥīd al-Rubūbiyyah (Oneness of Lordship), Tawḥīd al-Dhātī (Oneness of Essence)
منابع
1.      قرآن کریم.
2.      ابن باز، عبدا لعزیز (1420). مجموع الفتاوی، ریاض: دار القاسم.
3.      ابن تیمیه، احمد بن عبد الحلیم (1429). جواب الاعتراضات المصریة، مکة: دار عالم الفؤاد.
4.      ابن حنبل شیبانی، احمد (1421). مسند أحمد بن حنبل، تحقیق: شعیب الأرنؤوط، عادل مرشد والآخرون، بیروت، مؤسسة الرسالة، الطبعة الاولی.
5.      ابن عبد الوهاب، محمد (1412). الجواهر المضیة، ریاض: دار العاصمة.
6.      ابن عبد الوهاب، محمد (1418). کشف الشبهات، ریاض: وزارة الشؤون الإسلامیة والأوقاف والدعوة والإرشاد.
7.      ابن عبد الوهاب، محمد (1427). خمسون سؤالاً و جواباً فی العقیدة، موقع مشکاة الإسلامیة.
8.      ابن عبد الوهاب، محمد (بی‌تا الف). الرسالة المفیده، محقق: محمد بن عبد العزیز المانع، ریاض: رئاسة إدراة البحوث العلمیة والإفتاء والدعوة والإرشاد.
9.      ابن عبد الوهاب، محمد (بی‌تا ب). ثلاثة الاصول، محقق: ناصر بن عبد الله الطریم و غیره، ریاض: جامعة الأمام محمد بن سعود.
10.  ابن عبد الوهاب، محمد (بی‌‌تا ج). أصول الدین الإسلامی مع قواعده الأربع، مکة المکرمة: دار الحدیث الخیریة، بی‌تا.
11.  ابن عبد الوهاب، محمّد (بی‌تا د). الرسائل الشخصیة، تحقیق: صالح الفوزان و محمّد بن صالح العقیلی، ریاض: جامعة الإمام محمّد بن سعود.
12.  ابن عبد الوهاب، محمد (بی‌تا ه). موسوعة مؤلفات الإمام محمد بن عبد الوهاب، بی‌جا، مکتبة الشاملة میبدی.
13.  ابن عثیمین، محمد (1416). شرح کشف الشبهات و یلیه شرح الأصول الستة، إعداد: فهد بن ناصر بن إبراهیم السلیمان، ریاض: دار الثریا للنشر والتوزیع.
14.  ابن فارس، احمد (1404). معجم مقاییس اللغة، تحقیق و تصحیح: عبد السلام محمد هارون، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
15.  ابن کثیر، اسماعیل بن عمر (1420). تفسیر القرآن العظیم، تحقیق: سامی بن محمد سلامه، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
16.  ابن منظور، محمد بن مکرم (1408). لسان العرب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
17.  اردبیلی، سید عبدالغنی (1392). تقریرات فلسفۀ امام خمینی، تهران: تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
18.  ازهری، محمد بن احمد (2001). تهذیب اللغة، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، الطبعة الاولی.
19.  بغوی، ابو محمد (1420). معالم التنزیل فی تفسیر القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
20.  جامی، عبد الرحمن (1385). الدرة الفاخرة فی تحقیق مذهب الصوفیة والمتکلمین والحکماء المتقدمین، تهران: مؤسسۀ مطالعات اسلامی.
21.  جوادی آملی، عبدالله (1396). تفسیر تسنیم، قم: مرکز نشر اسراء.
22.  حبیبی، خادم حسین (1390). نقد و بررسی اندیشه وهابیت در مسئلۀ توحید و لوازم آن، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
23.  حلی، یوسف بن مطهر (بی‌تا). شرح الباب الحادی عشر، بی‌جا: بی‌نا.
24.  خمینی، سید روح‌الله (1363). کشف الاسرار، بی‌جا: بی‌نا.
25.  راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412). مفردات الفاظ القرآن، دمشق: دار القلم.
26.  رعیتی، محمدرضا (1386). توحید عبادی از منظر امامیه و سلفیه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: احمد عابدی، استاد مشاور: علی الله‌بداشتی، قم: دانشگاه قم.
27.  زبیدی، محمد (بی‌تا). تاج العروس من جواهر القاموس، بی‌جا: دار الهدایة.
28.  الزیر، ولید بن صلاح الدین (1444). لئن سالتهم، کویت: دار المنهل.
29.  سبحانی، جعفر (1378). آیین وهابیت، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چاپ نهم.
30.  سبحانی، جعفر (1437). التوحید والشرک فی القرآن الکریم، قم: مؤسسة الامام الصادق%.
31.  سقاف، حسن بن علی (1413). التندید بمن عدد التوحید، عمان: دار الامام النووی، الطبعة الثانیة.
32.  سقاف، حسن بن علی (1428). صحیح شرح العقیدة الطحاویة، بیروت: دار الامام الرواس.
33.  شوکانی، محمد (1414). فتح القدیر، دمشق: دار ابن کثیر.
34.  طباطبایی، محمدحسین (1377). تفسیر المیزان، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
35.  طباطبایی، محمدحسین (1386). نهایة الحکمة، قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
36.  طبری، محمد بن جریر (1420). جامع البیان فی تأویل القرآن، بیروت: مؤسسة الرسالة.
37.  عابدی، احمد (1391). توحید و شرک در نگاه شیعه و وهابیت: بررسی و نقد افترائات دکتر قفاری بر مذهب شیعه، تهران: مشعر.
38.  علم‌الهدی، علی بن حسین (1405). رسائل الشریف المرتضی، الحدود والحقائق، مقدمه: احمد حسینی اشکوری، گردآورنده: مهدی رجایی، قم: دار القرآن الکریم.
39.  علی‌زادۀ موسوی، سید مهدی (1393). سلفی‌گری و وهابیت، قم: دفتر تبلیغات اسلانی
حوزۀ علمیۀ قم.
40.  عونی، حاتم بن عارف (2022). مفهوم شرک العبادة، قاهره و بیروت: بی‌نا، الطبعة الاولی.
41.  فخر الدین رازی، محمد بن عمر (1420). مفاتیح الغیب، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، الطبعة الثالثة.
42.  فراهیدی، خلیل بن احمد (بی‌تا). کتاب العین، تحقیق: مهدی مخزومی و ابراهیم سامرایی، قم: دار الهجرة.
43.  فوده، سعید عبد اللطیف (1435). الشرح الکبیر علی العقیدة الطحاویة، بیروت: دار الذخایر.
44.  فیض کاشانی، محسن (1419). تفسیر صافی، تهران: دار الکتب العلمیة.
45.  قراملکی، محمدحسن (1379). حکومت دینی از منظر استاد شهید مطهری‌، تهران: مؤسسۀ دانش و اندیشۀ معاصر.
46.  قرطبی، محمد (1423). الجامع لأحکام القرآن، ریاض: دار عالم الکتب.
47.  مالک بن انس (1425). الموطأ، تحقیق: محمّد مصطفی الأعظمی، أبو ظبی: مؤسسة زائد بن سلطان آل نهیان للأعمال الخیریة والإنسانیة، الطبعة الاولی.
48.  محمدی ایلامی، رحیم (1393). توحید و شرک و صفات جمال و جلال الهی، تهران: کتاب آوا.
49.  مصباح یزدی، محمدتقی (1389). خداشناسی، تحقیق: امیررضا اشرفی، قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
50.  مصباح یزدی، محمدتقی (1391). خداشناسی، کیهان‌شناسی، انسان‌شناسی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
51.  مصباح یزدی، محمدتقی (1396). آموزش فلسفه، تهران: چاپ و نشر بین‌الملل.
52.  مطهری، مرتضی (1380). نبوت، تهران: صدرا.
53.  ملکی میانجی، محمدباقر (1378). ترجمۀ توحید الامامیة، ترجمه: محمد بیابانی اسکویی، سید بهلول سجادی، تهران: مؤسسۀ نبأ.
54.  موسوی خوئی، سید ابوالقاسم (1974). البیان، قم: المطبعة العلمیة.
55.  موسوی، عباس (1390). اثبات توحید ربوبی در قرآن، قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
56.  نابلسی، عثمان مصطفی (2017). الرؤیة الوهابیة للتوحید و اقسامه، عمان: دار النور المبین، الطبعة الاولی.
57.  یعقوبی، احمد بن اسحاق (بی‌تا). تاریخ یعقوبی، بی‌جا: بی‌نا.